आर्थिकन्यूज
काठमाडौं । नेपालको ऊर्जा क्षेत्रको दीर्घकालीन विकास र क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापार विस्तार गर्ने लक्ष्यसहित मिलेनियम च्यालेन्ज एकाउन्ट नेपाल विकास समिति (एमसीए-नेपाल) ले दुईवटा नयाँ ४०० केभी सबस्टेशन र २९७ किलोमिटर लामो उच्च क्षमताको विद्युत् प्रसारण लाइन निर्माण कार्य औपचारिक रूपमा सुरु गरेको छ।
नुवाकोटको रातमाटेमा आयोजित विशेष समारोहमार्फत एमसीसी नेपाल कम्प्याक्ट अन्तर्गतका यी पूर्वाधार परियोजनाको निर्माण शुभारम्भ गरिएको हो, जसलाई नेपालका ऊर्जा पूर्वाधार क्षेत्रमा एक महत्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ।
यो परियोजना अमेरिकी सरकारको ५५ करोड अमेरिकी डलर (करिब ७२ अर्ब रुपैयाँ) अनुदान र नेपाल सरकारको १९.७० करोड अमेरिकी डलर (झण्डै २६ अर्ब रुपैयाँ) सहलगानीमा अघि बढाइएको हो। यसको मुख्य उद्देश्य नेपालको राष्ट्रिय विद्युत् प्रसारण प्रणालीलाई आधुनिक, भरपर्दो र उच्च क्षमतायुक्त बनाउनुका साथै आन्तरिक विद्युत् आपूर्ति सुदृढ गर्दै भारतलगायत क्षेत्रीय बजारमा विद्युत् निर्यात क्षमता विस्तार गर्नु रहेको छ।
परियोजनाअन्तर्गत नुवाकोटको रातमाटे र तनहुँको नयाँ दमौलीमा ४०० केभी क्षमताका अत्याधुनिक सबस्टेशन निर्माण गरिनेछ। यी सबस्टेशनहरू नेपालको सबैभन्दा ठूला र उच्च क्षमताका संरचनामध्ये पर्ने बताइएको छ। यससँगै लप्सीफेदी–रातमाटे–न्यू हेटौँडा, रातमाटे–न्यू दमौली र न्यू दमौली–न्यू बुटवल गरी तीन मुख्य खण्डमा २९७ किलोमिटर लामो प्रसारण लाइन निर्माण गरिनेछ, जसले राष्ट्रिय ग्रिडलाई उच्च भोल्टेज प्रसारण क्षमतासहित थप मजबुत बनाउनेछ।
एमसीए–नेपालका अनुसार प्रसारण लाइन तथा सबस्टेशन निर्माण कार्य विभिन्न प्याकेजमा विभाजन गरी अघि बढाइएको छ। निर्माणका लागि टेक्नो इलेक्ट्रिक एण्ड इन्जिनियरिङ, आशिष–बोयगोज, एन्जेलिक–स्किपर र वाइवा–सालसरजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय तथा संयुक्त निर्माण कम्पनीहरूसँग सम्झौता भइसकेको छ र काम क्रमशः अघि बढिरहेको छ। केही स्थानमा जग्गा प्राप्ति, रुख कटान तथा स्थानीय सहमति प्रक्रियाका कारण ढिलाइ भए पनि अहिले निर्माण कार्यले गति लिएको छ।
कार्यक्रममा अर्थ सचिव तथा एमसीए–नेपाल सञ्चालक समितिका अध्यक्ष डा. घनश्याम उपाध्यायले यस परियोजनालाई नेपालको आर्थिक भविष्यसँग प्रत्यक्ष जोडिएको रणनीतिक पूर्वाधारका रूपमा व्याख्या गरे। उनका अनुसार ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित गर्न, औद्योगिक विस्तारलाई गति दिन र निजी लगानी आकर्षित गर्न यस्तो उच्च क्षमताको प्रसारण प्रणाली अत्यावश्यक छ।
त्यस्तै कार्यक्रममा अमेरिकी कार्यवाहक राजदूत स्कट अर्बमले यो परियोजना नेपाल–अमेरिका सहकार्यको महत्वपूर्ण उदाहरण भएको उल्लेख गर्दै यसले नेपालको ऊर्जा पूर्वाधारलाई बलियो बनाउने मात्र नभई क्षेत्रीय ऊर्जा बजारमा नेपाललाई प्रतिस्पर्धी भूमिका दिलाउने बताए।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यवाहक कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले यो प्रसारण पूर्वाधार राष्ट्रिय ग्रिड प्रणालीको मेरुदण्ड बन्ने उल्लेख गर्दै यसले भविष्यमा विद्युत् आपूर्ति स्थिरता र वितरण दक्षता दुवै बढाउने विश्वास व्यक्त गरे। एमसीए–नेपालका कार्यकारी निर्देशक खड्गबहादुर विष्टले यो परियोजनालाई नेपालको ऊर्जा विकास यात्रामा ‘कोसेढुंगा’ को रूपमा वर्णन गर्दै यसले दीर्घकालीन रूपमा नेपाललाई ऊर्जा निर्यातमुखी अर्थतन्त्रतर्फ लैजाने आधार तयार गर्ने बताए।
ऊर्जा विज्ञहरूका अनुसार हाल नेपालमा जलविद्युत् उत्पादन तीव्र रूपमा बढिरहे पनि प्रसारण पूर्वाधार कमजोर भएकाले धेरै परियोजनाले अपेक्षित लाभ दिन सकेका छैनन्। यस्तो अवस्थामा एमसीसी कम्प्याक्ट अन्तर्गतको यो परियोजना पूरा भएपछि आन्तरिक विद्युत् उपयोग वृद्धि हुनुका साथै भारत र क्षेत्रीय बजारमा विद्युत् निर्यात सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारी अधिकारीहरूले पनि यो परियोजनाले दीर्घकालीन ऊर्जा सुरक्षामा योगदान पुर्याउने, प्रसारण क्षमता विस्तार गर्ने र निजी क्षेत्रको लगानीका लागि अनुकूल वातावरण सिर्जना गर्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। परियोजना पूरा भएपछि नेपाल–भारत विद्युत् व्यापार थप सहज हुने र दक्षिण एसियाली ऊर्जा बजारमा नेपालको भूमिका उल्लेखनीय रूपमा सुदृढ हुने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रतिक्रिया