पटेरले फेर्‍यो कृष्णकुमारीको जीवनशैली

२० चैत्र २०८०

cover image

हातमा सिप र आत्मविश्वास हुनेका लागि अर्थोपार्जनका अनेकौँ अवसर छन् भन्ने कुराको उदाहरण बनेकी छिन्, कृष्णकुमारी चौधरी । नवलपरासी सुस्ताकी चौधरीको फेरिएको जीवनशैली त्यसको प्रमाण हो । आफ्नो आर्थिक अवस्था उकास्न उनले खोला किनार र सिमसार क्षेत्रमा उम्रने पटेरलाई सहारा बनाएकी छिन् ।  

पटेर नेपालको तराइ तथा भित्री मधेसको सिमसार तथा खोला बगर क्षेत्रमा पाइन्छ । यो करिब तीनदेखि १० फिटसम्म उचाइ हुने हरियो रङको वनस्पति हो । घरेलु औजारले यसलाई स-साना रेसामा परिणत गरी विभिन्न सामानहरू तयार गर्न गरिन्छ। हो, यहि पटेरले कृष्णकुमारीको परिचय नै फेरिदिएको छ ।  

पटेरका कारण उनको परिचय गृहिणीबाट उद्यमीमा परिणत भएको छ । विगत एक दशकदेखि उनले पटेरबाट गुन्द्री, ढाकी, चकटी, चप्पल, झोला, टोपी, पिर्का लगायतका सामाग्रीहरू बनाउँदै आएकी छिन् । घरायसी प्रयोगका लागि परम्परागत रुपमा एक दुई वटा यस्ता सामाग्री बनाउने गरेकी उनले पछिल्लो समय भने त्यसलाई व्यवसायको रूप दिएकी हुन्।

उनले १२ वर्षअघि कम लगानीमा उद्योग खोल्ने योजना बनाइन् । जसको कच्चापदार्थको रुपमा पटेरलाई रोजिन्। सोही अनुसार शिवशक्ति पटेर उद्योग दर्ता गरिन् ।

‘म सानैदेखि खर/पातको काम गर्दै आएको थिएँ । घरमा प्रयोग गर्न गुन्द्री, पिरा बनाउने गरेको थिएँ । पछि उद्योग नै खोल्ने सोच आयो, अनि उद्योग खोलेँ र उद्यमीको परिचय बनाएँ’, उद्यमशीलताको यात्रा खुसी हुँदै उनले सुनाइन् । 

सानैदेखि गुन्द्री पिराहरू बनाउने गरेपनि उनलाई अन्य सामाग्री भने बनाउन खासै आउँदैनथ्यो । पिरा र गुन्द्री बनाएर मात्रै नहुने रहेछ भन्ने लागेपछि उनले थप तालिम लिइन् । तालिमपछि भने पटेरबाट विभिन्न प्रकारका सामानहरू बनाउन थालेको उनले सुनाइन् । 

मिहिनेत, लगनशीलता र दृढ संकल्प लिएर अगाडी बढेमा जस्तो सुकै क्षेत्रमा पनि सफलता प्राप्त गर्न सकिँदो रहेछ भन्छिन्, कृष्ण कुमारी । ‘सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति भनेको नै सिप रहेछ । सीप भयो भने जहाँ गए पनि काम गर्न सकिन्छ, भोकले मर्नु पर्दैन रहेछ’, उनी सुनाउँछिन् ।

सिपले दिएको खुसी

एक दशकभन्दा अघि उनको दैनिकी घर खेतमा बित्थ्यो । तर, खेतीपातीको कामबाट उनी सन्तुष्ट भने थिइनन् । उनलाई केही गर्न पाए, आत्मनिर्भर बन्न सके हुन्थ्यो भन्ने लागिरहन्थ्यो ।

‘खेतीपातीको काम गर्दा आफैँ केही गर्न पाए हुने नि भन्ने लाग्थ्यो । दुई चार रुपैयाँ चाहियो भने पनि श्रीमानसँग माग्नु पथ्र्योँ । भनेको बेलामा त्यही पनि हुँदैनथ्यो’दंग पर्दै  उनले अगाडी थपिन्,  ‘अहिले आफूले कमाउने भएपछि त कसैसँग हात थाप्नु नै पर्दैन । अहिले त उल्टै श्रीमानलाई मैले पो पैसा दिने गरेको छु ।’ 

उनी यो काममा खुसी रहेको बताउँदै भन्छिन्, ‘‘म त नपढेको आइमाई । पौढ शिक्षा पढेर सामान्य हिसाब गर्न बाहेक केही आउँदैन । नपढे पनि म अहिले पटेरको काम गरेर राम्रो कमाइरहेको छु ।’  

बल्ल पाइन् बजार 

उनले उद्योग खोल्दा त्यस्ता उत्पादनको खासै बजार थिएन । एउटा दुइटा अरूलाई दिँदा उनीहरूले मन पराएर पछि फेरि किन्न आउँछन् की भन्ने आसमा उनले धेरैलाई उपहार नै दिइन् । तर, त्यसले उनको व्यापारमा सहयोग भने पुगेन । 

घरेलु उद्योग संघमा काम गर्ने एक जनासँग उनको भेट भयो । सो भेटमा उनले आफूले बजार नपाएको गुनासो गरिन् । ‘घरेलु उद्यममा काम गर्ने सरसँग भेट भएको बेलामा मैले बनाएको सामान बिक्री भएन भनेर सुनाएँ । सामान बनाएर मात्रै भएन, बजार पाइन, खोजिदिनु भनेर अनुरोध गरेँ’, उनी त्यो क्षण सम्झँदै भन्छिन् ।

ती व्यक्तिले उनलाई नेपाली उत्पादनहरूको बिक्री गर्ने पसलहरूमा आफ्नो सामान बिक्रीका लागि राखिदिन आग्रह गर्न सुझाए । सोही अनुसार कृष्णकुमारीले विभिन्न व्यापारीहरूलाई आफ्नो सामान दिइन् । तर ती सामानको पैसा भने पाइनन् उनले । उनी भन्छिन्,  ‘त्यति बेला जसलाई सामान दिए उसैले पैसा खाइदिए । मेरो कति सामानको पैसा अझै पाएको छैन ।’

अनेक जोडबल गर्दा पनि उनको सामान बिक्री भएन । त्यसपछि उनले तीन चार जना उद्यमीहरू मिलेर उद्यमी घर खोल्ने तयारी थालिन् । उनले लघु उद्यम समूह संघसंग ५० हजार रुपैयाँ सहयोग लिएर उद्यमी घर खोलिन् र समान बिक्री गर्न थालिन् । आफूले उत्पादन गरेको सामानसँगै अन्य महिलाहरूको उत्पादन बिक्रीमा राखिदिने गरिन् । फेरि पनि उनको व्यापार सन्तोषजनक भएन ।   

उत्पादनभन्दा बजारको चिन्ताले उनलाई सताइरह्यो । उनले बनाएका सामान बिक्री नभएपछि विभिन्न ठाउँमा भइरहेका प्रदर्शनीमा भाग लिन थालिन् । कृष्णकुमारी भन्छिन्, ‘‘पहिले यस्तो सामान कसैले किन्नै मान्दैन थिए । बनाएका सामान लामो समयसम्म बिक्री नै हुँदैन थिए । बजार नपाए पनि ठाउँ ठाउँमा भएका प्रदर्शनीमा भाग लिने गरेको थिएँ ।’

विभिन्न प्रदर्शनीमा भाग लिनेक्रममा उनको धेरै व्यापारीसँग भेट भयो । आफ्नो सामान ब्रिकी गरिदिन हारगुहार गरिन् । त्यसपछि भने उनको उत्पादनले बिस्तारै बजार पाउन थाल्यो । ‘प्रदर्शनीमा आफ्ना सामान राखेर ग्राहकहरूलाई किन्ने आग्रह गर्थे । कति व्यापारीहरूलाई मेरो सामान बेचिदिनु भनेँ । उहाँहरूले मेरा सामान बिक्री गरिदिनु भयो । र पछिल्लो समय भने बजार राम्रो छ । धेरै माग छ यसको ।’ 

उनले नवलपरासी, काठमाडौं, पोखरा, लुम्बिनी, नारायणघाट लगायत नेपालका मुख्य मुख्य सहरहरूमा आफ्ना उत्पादन पठाउने गरेकी छिन् । अहिले नेपालीसँगै उनका ग्राहक विदेशी पनि रहेको सुनाउँछिन् । ‘अहिले त यी सामान नेपालीले मात्रै होइन, विदेशीले समेत किन्नु हुन्छ’, मक्ख पर्दै उनले सुनाइन् । 

पटेरका सामान बनाउनका लागि उनी आफै पटेर उत्पादन गर्दै आएकी छिन् । ८ बिगाहा जग्गा भाडामा लिएर उनले पटेर खेती गरेकी छिन् । पटेरबाट नै उनले आफ्नो घरखर्च सबै धानेकी छिन् । उनले यहि पटेरको कामबाट छोरालाई स्नातक तहमा पढाउँदै छिन् । यहि पटेरको आम्दानीबाट उनले साढे दुई कट्ठा जग्गा समेत जोडेकी छिन् । आफ्नै जग्गामा घर बनाएर सोही घरमा उद्योग राखेकी छिन् ।

बाँड्दैछिन् सिप

अहिले कृष्णकुमारी पटेरका सामान बनाउने सिप अन्य महिलाहरूलाई समेत सिकाउँदै आएकी छिन् । अहिलेसम्म उनले तीन सय भन्दा बढी महिलाहरूलाई यो सिप  सिकाएको उनले बताइन् । 

सिप सिकेर उत्पादनमा लागेका महिलाहरूको सामानहरूको बिक्री समेत उनले नै गरिदिने गरेकी छिन् । ‘धेरै जना दिदीबहिनीलाई मैले सिप सिकाइसकेको छु । गाउँपालिकाबाट सिप सिकाउने कार्यक्रम आयो भने पनि मलाइ नै बोलाउनु हुन्छ । धेरैलाई सिकाइसकेको छु’, उनले भनिन् ।

कृष्णकुमारी अन्य महिलाहरूलाई सिप सिकेर उद्यमी बन्न आग्रह गर्दै भन्छिन्,  ‘म पढेलेखेको महिला होइन । र पनि सिप सिकेर उद्यमी बनेँ । अहिले आत्मनिर्भर छु । यहि कोही महिला यतिकै घरमा बस्नु भएको छ भनेर त्यसरी नबस्नुस् । सिप सिक्नु, त्यही सीपले  तपाइलाई भोको रहन दिँदैन ।’ 

  

 

Image

काठमाडौं महानगरपालिकाले ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानसँग २०८० फागुन १७ गते सम्झौता गरेको थियो । स्थान अ...

Image

भैरहवा । नेपाल-भारत सीमा क्षेत्रबाट ठूलो परिणाममा लागु औषध पक्राउ परेको छ । आज वैशाख ४ गते मंगलबा...

Image

काठमाडौँ । नेपाल प्रहरीमा प्राविधिक समूहतर्फका दुई जना प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षकहरूलाई डीआइजी पदमा ब...

Image

आयोजनामा तीनवटा अन्डरपास, चारवटा बक्स कल्भर्ट, एउटा ओभरपास, तीनवटा पुल (ब्रिज) र एउटा फ्लाइओभर रहेका...

Image

केही गर्छु भन्ने अठोट भएका महिलाहरूले सङ्घर्ष नै गरेर भएपनि चाहेको क्षेत्रमा लाग्न उनी सुझाव दिन्छिन...

Image

के एसटीआई गठन नै वर्तमान समस्या हल गर्ने अचुक बाण हो रु गठन गर्ने तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको एसटीआईले...

logo

सहयोग मार्ग, चन्द्रागिरी गल्ली, अनामनगर - २९ , काठमाडौं

+०९७७-१-५७०५७५०

प्रधान सम्पादक

सिताराम भट्टराई

कार्यकारी सम्पादक

विजय देवकोटा

अध्यक्ष/प्रबन्ध सम्पादक

ईन्द्र बानिया

व्यापार प्रवद्र्धन प्रमुख

राम कार्की

आर्थिक

+०९७७-१-५७०५७५०

ईन्द्र बानिया

९८५१०५६७६३

राम कार्की

९८५११८६०७४

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५३/२०७३/०७४